متن مصور استاندارد استاندارد بين المللي ایزو ۹۰۰۱

 

۰- مقدمه

۱-۰ كليات

پذيرش يك سيستم مديريت كيفيت بايد يك تصميم گيري استراتژيك در سازمان باشد. طراحي و استقرار سيستم مديريت كيفيت سازمان تحت تاثير عوامل زير مي باشد:

الف- محيط سازمان، تغييرات و مخاطرات آن محيط

ب- نيازهاي متغير آن

پ- اهداف خاص آن

ت- محصولاتي كه ارايه مي نمايد

ث- فرآيندهايي كه به خدمت مي گيرد

ج- اندازه و ساختار سازماني آن

شكل يكسان در سيستم هاي مديريت كيفيت يا شكل يكسان در مستندسازي از جمله اهداف و خواسته هاي اين استاندارد بين المللي نمي باشد.

الزامات معين شده در اين استاندارد بين المللي براي يك سيستم مديريت كيفيت، مكمل الزامات مرتبط با محصول  مي باشند. اطلاعاتي كه با عبارت "يادآوري " مشخص شده اند به منظور راهنمايي در درك يا شفاف سازي الزامات ذيربط درج شده اند.

اين استاندارد بين المللي مي تواند توسط طرف هاي داخلي و خارجي شامل مراجع صدور گواهينامه، براي ارزيابي توانايي سازمان در برآورده سازي الزامات مشتري، مراجع قانوني و مقررات دولتي قابل كاربرد در محصول و الزامات خود سازمان مورد استفاده قرار گيرد.

مباني مديريت كيفيت كه در ايزو 9000 و ايزو 9004 بيان شده اند، حين ايجاد و توسعه اين استاندارد بين المللي در نظر گرفته شده اند.

  

۲-۰- رويكرد فرايندي

اين استاندارد بين المللي طي مراحل توسعه، استقرار و بهبود اثربخشي سيستم مديريت كيفيت، سازمان را براي گزينش رويكرد فرايندي ترغيب مي نمايد، تا از طريق برآورده سازي الزامات مشتري، رضايت مشتري را افزايش دهد.

براي اينكه سازماني به طرز اثربخش عمل نمايد، بايد فعاليت هاي مرتبط و متعددي را تعيين و مديريت نمايد. هر فعاليت يا مجموعه اي از فعاليت ها كه منابعي را به خدمت مي گيرد و آنرا در جهت تبديل ورودي به خروجي مديريت مي نمايد، مي تواند يك فرايند در نظر گرفته شود. غالبا خروجي يك فرايند مستقيما ورودي فرايند بعدي را شكل مي دهد.

بكارگيري سيستمي از فرايندهاي درون سازمان، همراه با شناسايي و تعيين ارتباط متقابل اين فرايندها و همچنين مديريت آنها، به منظور ايجاد خروجي مطلوب، مي تواند به عنوان "رويكرد فرايندي" ناميده شود.

يكي از امتيازات رويكرد فرايندي، كنترل مستمري است كه بر روي ارتباط بين تك تك فرايندها درون سيستم فرايندها اعمال مي شود، همان طور كه بر روي تركيب و تعامل بين آنها اعمال مي شود.

هنگامي كه چنين ديدگاهي در يك سيستم مديريت كيفيت بكار مي رود، بروي موارد زير تاكيد مي گردد:

الف) درك و برآورده سازي الزامات،

ب) نياز به در نظرگيري فرايندها برحسب ارزش افزوده،

پ) حصول نتايج عملكرد و اثربخشي فرايند و

ت) بهبود مستمر فرايندها بر پايه اندازه گيري هاي عيني.

الگويي از سيستم مديريت كيفيت فرايند گرا كه در شكل (1) نشان داده شده است ارتباطات بين فرايند هاي مطرح شده در بند هاي 4 تا 8 را بيان مي دارد. اين شكل نشان مي دهد كه مشتري نقش مهمي را در تعريف الزامات بعنوان ورودي ها ايفا مي نمايد. پايش ميزان رضايت مشتري نياز به ارزيابي اطلاعات مربوط به برداشت مشتري از اينكه آيا سازمان الزامات مشتري را برآورده ساخته است يا خير، دارد. در مدل نمايش داده شده در شكل (1) تمامي الزامات اين استاندارد بين المللي نمايش داده شده اند، اما به جزييات فرايندها پرداخته نشده است.

يادآوري: به علاوه، روشي كه به نام "طرح - اجراء - بررسي - اقدام" (PDCA) شناخته مي شود نيز مي تواند در مورد تمام فرايندها به اجرا درآيد.  PDCA مي تواند بصورت خلاصه اين گونه توصيف شود:

طرح (Plan): تعيين اهداف و فرايندهايي كه براي حصول نتايج، در تطابق با الزامات مشتري و خط مشي هاي سازمان مورد نياز هستند.

اجرا (Do): استقرار فرايندها.

بررسي (Check): پايش و اندازه گيري فرايندها و محصول بر طبق خط مشي ها، اهداف و الزامات محصول و نيز گزارش دهي نتايج.

اقدام (Act): انجام اقداماتي كه به طور مستمر عملكرد فرايند را بهبود دهد.

 

شكل 1- الگوي يك سيستم مديريت كيفيت فرآيند گرا

۳-۰- ارتباط با ايزو ۹۰۰۴

ايزو 9001 و ايزو 9004 از استانداردهاي سيستم مديريت كيفيت به گونه اي طراحي شده اند كه يكديگر را كامل نمايند، اما مي توانند مستقلا هم مورد استفاده قرار بگيرند.

ايزو 9001 الزامات يك سيستم مديريت كيفيت را معين مي نمايد كه مي تواند براي كاربردهاي داخلي يك سازمان يا براي صدور گواهينامه و يا براي مقاصد قراردادي مورد استفاده قرارگيرد. اين استاندارد بر روي اثربخشي سيستم مديريت كيفيت در برآورده سازي الزامات مشتري تمركز مي نمايد.

در زمان انتشار اين استاندارد بين المللي، ايزو 9004 در حال ويرايش است. ايزو 9004 ويرايش شده، يك راهنماي مديريتي جهت حصول موفقيت پايدار براي هر سازمان در محيط متغير، سخت و پيچيده مي باشد. ايزو 9004 نسبت به ايزو 9001 نگاه بازتري به مديريت كيفيت دارد. اين استاندارد به انتظارات تمامي طرف هاي ذينفع و رضايتمندي آن ها از طريق بهبود مستمر و نظام مند عملكرد سازمان توجه مي نمايد. اين استاندارد براي صدور گواهينامه يا مقاصد قانوني و قراردادي كاربرد ندارد.

 

۴-۰- سازگاري با سايرسيستم هاي مديريت

در ايجاد اين استاندارد بين المللي، به بند هاي استاندارد ايزو 2004:14001 توجه شده است تا سازگاري اين دو استاندارد با هدف منافع جامعه مصرف كنندگان ارتقاء داده شود. پيوست الف ارتباط بين ايزو 2008:9001 و ايزو 2004:14001 را نشان مي دهد.

اين استاندارد بين المللي شامل الزامات خاصي براي ساير سيستم هاي مديريت مانند مديريت محيط زيست، مديريت ايمني و بهداشت شغلي، مديريت مالي يا مديريت ريسك نمي گردد. با اين وجود، اين استاندارد بين المللي سازمان را قادر مي سازد تا سيستم مديريت كيفيت خود را با الزامات ساير سيستم هاي مديريت همسو يا يكپارچه سازد. براي يك سازمان امكان پذير است كه سيستم (هاي) مديريت موجود خود را به گونه اي تغيير دهد تا سيستم مديريت كيفيتي به وجود آورد كه خواسته هاي اين استاندارد بين المللي را برآورده سازد.


يادآوري مشاور مديريت: براي دريافت فهرست ساير استانداردهاي مرتبط با ايزو 9000 و ايزو 14000 از پيوندهاي معرفي شده استفاده نماييد.

 

1و2و3- الزامات سيستم مديريت كيفيت

4- سيستم مديريت كيفيت

5- مسئوليت مديريت

6- مديريت منابع

7- پديد آوري محصول

8- اندازه گيري، تحليل و بهبود